الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
187
تفسير مجمع البيان (فارسى)
تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبادِنا مَنْ كانَ تَقِيًّا : آنچه در اينجا توصيف شد ، همان بهشتى است كه به كسانى ميدهيم كه در اين جهان تقوى پيشه كنند و از ارتكاب معصيت و ترك طاعت خوددارى نمايند . در اينجا تعبير ارث دادن ، با توجه به اينكه از ديگرى به آنها ارث نرسيده ، از اين لحاظ است كه مؤمنان از روز ورود به بهشت ، آنجا را مالك مىشوند . برخى گويند : خداوند جايگاه اهل دوزخ را نيز ، ارث اهل ايمان قرار ميدهد . آنها اگر عبادت خدا كرده بودند ، در بهشت جايگاهى داشتند و بر اثر ترك عبادت ، از آنها محروم مىشوند . وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ : ابن عباس گويد : پيامبر خدا به جبرئيل فرمود : چرا به زيارت ما نمىآمدى ؟ جبرئيل گفت : هر گاه خداوند به ما امر كند ، نزد تو مىآييم . مجاهد و قتاده و ضحاك نيز چنين گويند . ابو مسلم گويد : اين سخن از اهل بهشت است . يعنى ما در هر كجاى بهشت فرود آييم و ساكن شويم ، تنها به امر خداوند است . لَهُ ما بَيْنَ أَيْدِينا وَ ما خَلْفَنا وَ ما بَيْنَ ذلِكَ : براى خداست آخرت كه در پيش روى ماست و دنيا كه در پشت سر ماست و ميان نفخهء دنيا و نفخهء آخرت . مقاتل گويد : ما بين اين دو نفخه ، چهل سال است . برخى گويند : يعنى براى خداست ابتداى آفرينش و پايان زندگى ما . برخى گويند : يعنى براى خداست آنچه از عمر ما باقى مانده و آنچه از عمر ما گذشته و ما بين آن دو . يعنى خداوند در همه حال مدبر امور ماست . برخى گويند : يعنى براى خداست زمين كه در پيش روى ماست و بر - آن فرود آمدهايم و آسمان كه پشت سر ماست و از آن فرود آمدهايم و ما بين زمين و آسمان . وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا : گويند : اين جمله ، دنبالهء گفتار فرشتگان و اهل بهشت است . برخى گويند : اين جمله از پروردگار متعال است . يعنى : خداوند از كسانى نيست كه فراموشى به او دست دهد و علم خود را فراموش كند ، زيرا او عالم است . مقصود اين است كه : اى محمد ، خداوند ترا فراموش نمىكند ، اگر چه وحى به تأخير